Żydowska Warszawa


Zapraszamy na wędrówkę śladami przedwojennej żydowskiej „Warsze”, szlakiem zagłady tego byłego „największego żydowskiego miasta w Europie” oraz obecnymi miejscami związanymi z kulturą żydowską.


Żydzi w historii Warszawy
Najstarszy dokument potwierdzający obecność społeczności żydowskiej w Warszawie pochodzi z 1414 r. Licząca nieco ponad 100 osób grupa zamieszkiwała wówczas na obszarze dzisiejszego Starego Miasta. Usunięta z obrębu miasta w połowie XVI w. W drugiej połowie XVIII w. uzyskała oficjalne pozwolenie zamieszkania w Warszawie. Od tego czasu, zaczęła wyodrębniać się dzielnica żydowska zwana Muranowem lub Nalewkami. Pod koniec XIX w. społeczność ta liczyła już ok.100 tyś. osób. W przededniu wybuchu II wojny światowej Warszawa była największym w Europie skupiskiem ludności żydowskiej. W 1939 roku na ok.1,3 mil. mieszkańców, ok.360 tyś. stanowili Żydzi – co dawało ok.29% ogółu ludności Warszawy. Działały tu setki żydowskich szkół i bibliotek, wydawano dziesiątki gazet. Funkcjonowały teatry i kluby sportowe. W listopadzie 1940 roku Niemcy utworzyli w Warszawie getto. Na obszarze liczącym niewiele ponad 3 km2 uwięziono ok.450 tyś. Żydów z Warszawy i okolic Teren otoczono ponad 3-metrowym murem. W ciągu niespełna trzech lat, z wycieńczenia, głodu i chorób, zmarło ponad 100 tyś. osób. W lipcu 1942 roku rozpoczęła się likwidacja getta. Wywieziono ponad 300 tyś. osób do obozów zagłady, głównie Treblinki. W kwietniu 1943 roku Niemcy postanowili ostatecznie zlikwidować getto. W odpowiedzi wybuchło powstanie. Nierówna walka trwała ponad miesiąc. Po upadku powstania nastąpiła ostateczna eksterminacja mieszkańców getta i jego zniszczenie. Wszystko zrównano z ziemią – ocalało zaledwie kilka budynków. Zamknęło to dzieje przedwojennej żydowskiej Warszawy. Dlatego właśnie, w naszym mieście, niezwykłego znaczenia nabierają ocalałe drobiazgi: podwórza, szyny w bruku, fragmenty murów, a nawet puste miejsca o wiele mówiących adresach.


Z
WIEDZANIE DODATKOWE:

Muzeum Historii Żydów Polskich
To największy projekt kulturalny w Warszawie ostatnich lat. Budynek w kształcie sześcianu o szklanych ścianach, pociętych nieregularnymi szczelinami stanął na Muranowie naprzeciwko pomnika Bohaterów Getta. Podziwiamy niesamowitą architekturę budynku oraz zwiedzamy stałą ekspozycję obejmująca historię Żydów na ziemiach polskich, od średniowiecza po czasy współczesne.

Żydowski Instytut Historyczny
mieści się w budynku Głównej Biblioteki Judaistycznej, jednym z nielicznych ocalałych powojnie obiektów żydowskiej kultury. Misją Instytutu jest upowszechnianie wiedzy na temat dziedzictwa tysiącletniej obecności Żydów na ziemiach polskich. Zapraszamy Państwa do obejrzenia dwóch stałych wystaw. Pierwsza to wystawa Sztuki Żydowskiej obejmująca obiekty sztuki religijnej i świeckiej – rzemiosła, malarstwa, rzeźby, min. elementy wnętrza odrestaurowanej synagogi z początku XIX w. Druga to wystawa Getto Warszawskie, której towarzyszy projekcja filmu przedstawiającego historię dzielnicy żydowskiej od chwili powstania do jej całkowitej likwidacji. W 2017 r. zamknięte na czas remontu.

Wybrany spektakl w Teatrze Żydowskim
Teatr Żydowski im. Estery Racheli i Idy Kamińskich to jedyny współcześnie działający teatr żydowski w Polsce wystawiający sztuki w dwóch językach: jidysz i polskim. Spektakle w języku jidysz tłumaczone są na język polski poprzez słuchawki. Teatr wystawia wspaniałe sztuki, które cieszą się ogromną popularnością. Każdy znajdzie tu coś dla siebie.

Degustacja potraw kuchni żydowskiej
W Warszawie mamy kilka restauracji serwujących koszerne dania kuchni żydowskiej Zapraszamy do poznania jej smaków Smacznego!
Różne potrawy kuchni żydowskiej weszły na stałe do kuchni innych narodów. W kuchni polskiej popularne są m.in. karp po żydowsku, chałka, maca, gefilte fisz (pulpety rybne) „kawior żydowski” (pasta z wątróbek) sałatka galicyjska i koszerna śliwowica.

Wydarzenia związane z kulturą żydowską
Tych z Państwa, którzy planują co najmniej kilkudniowy pobyt w Warszawie – uprzejmie informujemy, że w naszym mieście mają miejsce cykliczne wydarzenia związane z kulturą żydowską.