Zwiedzanie Cmentarza Żydowskiego w Warszawie z przewodnikiem
Cmentarz Żydowski przy ul. Okopowej
Odkryj jeden z największych i najbardziej niezwykłych cmentarzy żydowskich na świecie. Poznaj fascynujące dzieje warszawskiej społeczności zapisane w unikalnych macewach i monumentalnych mauzoleach.
Odkryj historię nekropoliiCmentarz Żydowski w Warszawie – Ponad dwa wieki historii
Nekropolia powstała w 1806 roku. Założono ją z inicjatywy warszawskiej gminy żydowskiej. Przed wojną miejsce to zwano cmentarzem przy ulicy Gęsiej. Jest to chronologicznie trzeci cmentarz żydowski w historii stolicy. Zarządzanie terenem powierzono bractwu pogrzebowemu Chewra Kadisza. Pierwszy pochówek odbył się pod koniec 1806 roku. Obejmował on ciało Nachuma z Siemiatycz. Niestety jego nagrobek nie przetrwał do dziś. Najstarsza zachowana macewa upamiętnia Sarę. Zmarła ona 8 września 1807 roku.
Cmentarz od początku był płatny. Z tego powodu chowano tu głównie zamożnych mieszkańców. Ubodzy Żydzi spoczywali na Pradze. Obszar nekropolii sukcesywnie powiększano. Grunty dokupywano w latach 1824, 1840 oraz 1848. Po I wojnie światowej zabrakło wolnych miejsc. Zastosowano wtedy system specjalnych nasypów ziemnych. Nowe warstwy nawożono na stare groby sprzed pół wieku. Cały teren otoczono w okresie międzywojennym ceglanym murem.
W 1878 roku wzniesiono tu okazały budynek. Zaprojektował go Adolf Schimmelpfennig. Mieścił on synagogę oraz dwa domy pogrzebowe. Teren grzebalny podzielono precyzyjnie na kwatery. Wydzielono strefy dla kobiet i mężczyzn. Powstały osobne kwatery ortodoksyjne i reformowane. Od połowy XIX wieku na cmentarzu sadzono drzewa. Działała tam nawet własna szkółka ogrodnicza.
Szlaki pamięci i wielkich biografii
Okres Zagłady i wojenne losy nekropolii
W czasie II wojny światowej cmentarz działał dalej. Grzebano tu tysiące ofiar z getta warszawskiego. Specjalne wózki zbierały ciała bezpośrednio z ulic. Zmarłych chowano w ogromnych mogiłach zbiorowych. Niemcy dokonywali na tym terenie masowych egzekucji. Miejsce to służyło też do szmuglu żywności. Żywność przerzucano z tak zwanej strony aryjskiej. Cmentarz był też schronieniem. Żydzi ukrywali się w grobowcach. Do dziś zachował się podziemny schron jednej z rodzin. Ta rodzina zdołała przeżyć wojnę.
Wolska nekropolia nie została całkowicie zniszczona. Niemcy wysadzili tylko dom przedpogrzebowy z synagogą. W sierpniu 1944 roku toczyły się tu ciężkie walki. Powstańcy warszawscy starli się z oddziałami niemieckimi. Ślady po kulach widać na wielu pomnikach. Po wojnie cmentarz przez wiele lat zarastał. Nagrobki niszczały. W latach 60. planowano przeprowadzić tędy szeroką ulicę. Plany te na szczęście porzucono. Prace porządkowe ruszyły dopiero po latach.
Wybitne osobistości i panteon narodowy
Cmentarz przy ulicy Okopowej zajmuje obecnie 33,5 hektara. Jest jednym z największych na świecie. Pochowano tu okołu 250 tysięcy ludzi. Spoczywa tu elita kulturalna, naukowa i gospodarcza dawnej Warszawy. Odnajdziemy tu mauzolea wielkich przemysłowców. Należą do nich rodziny Lesserów, Bergsonów i Wawelbergów. Pochowano tu wybitnych wydawców. Wśród nich są Orgelbrandowie i Jakub Mortkowicz. Na cmentarzu spoczywają wielcy pisarze tworzący w języku jidysz. Są to Icchak Lejb Perec, Jakub Dinezon oraz Sz. An-ski.
Odwiedzimy grób twórcy języka esperanto. Był nim lekarz Ludwik Zamenhof. Spoczywa tu wybitny historyk Szymon Askenaze. Odnajdziemy mogiłę Marka Edelmana. Był on przywódcą powstania w getcie. Na cmentarzu leży też aktorka Ester Rachel Kamińska. Obok wejścia stoi pomnik Janusza Korczaka. To symboliczny monument upamiętniający wybitnego pedagoga. Znajdziemy tu też pomnik poświęcony pamięci dzieci. Są to ofiary Holokaustu. Wycieczka z przewodnikami GraceTour pozwala w pełni poznać te niezwykłe życiorysy.
Chcesz zarezerwować ten szlak spacerowy?
Sprawdź dostępność licencjonowanego przewodnika dla swojej grupy. Zapewniamy pełną obsługę organizacyjną, wygodne rozliczenia (faktury KSeF) oraz program w 100% dostosowany do Państwa potrzeb.
Sztuka sepulkralna i bogata symbolika
Nekropolia stanowi wyjątkową galerię sztuki. Od 1973 roku znajduje się w rejestrze zabytków. W 2014 roku uznano ją za pomnik historii. Oprócz tradycyjnych macew stoją tu ohele. Są to grobowce wybitnych rabinów i cadyków. Nad grobami bogatych kupców wzniesiono mauzolea. Mają one wysokie walory artystyczne. Wykonywali je wybitni rzeźbiarze. Twórcami byli Henryk Kuna oraz Abraham Ostrzega. Zaprojektował on słynne Mauzoleum Trzech Pisarzy.
Obok piaskowca pojawił się czarny granit. Używano też szlachetnego marmuru. Pomniki reprezentują styl klasycystyczny i romantyczny. Widać tu piękną secesję oraz modernizm. Na płytach wykuto bogatą symbolikę. Przewodnik GraceTour nauczy Was ją odczytywać. Złamane drzewo oznacza nagłą śmierć. Dłonie złożone w geście błogosławieństwa wieńczą groby kapłanów. Lew symbolizuje siłę lub imię zmarłego. Księgi oznaczają uczonego w Piśmie. Odkrywanie tych znaków to niezwykła lekcja dawnej kultury.
Kontakt i Rezerwacja
Zamów spacer po Cmentarzu Żydowskim z przewodnikiem
Biuro usług przewodnickich Gracetour organizuje profesjonalne spacery tematyczne po Warszawie. Zapewniamy licencjonowanych przewodników z pełnym przygotowaniem merytorycznym. Obsługujemy wycieczki szkolne, grupy firmowe oraz turystów indywidualnych. Wystawiamy oficjalne faktury VAT (KSeF).
Zapytaj o wolny termin
Poznaj pełną historię Żydów warszawskich – pozostałe trasy tematyczne:
- Wystawa stała „Czego nie mogliśmy wykrzyczeć światu” w Żydowskim Instytucie Historycznym
- Wycieczka Szlakiem Żydów Warszawskich
- Zwiedzanie Śladami getta warszawskiego