Cmentarze Ewangelickie w Warszawie


Cmentarz Ewangelicko-Augsburskikaplica-cmentarz-ewangelick

Założony w 1792r.był najbardziej dewastowaną nekropolią w kolejnych wojnach. W czasie np. insurekcji kościuszkowskiej czy podczas II wojny światowej cmentarz stał się dosłownie polem bitwy. Wszystkie zabudowania i większość pomników, które uległy zniszczeniu zostały odbudowane wiele lat po wojnie. Jednak ślady kolejnych walk do dziś odnajdziemy na kamiennych grobowcach, a wiele nagrobków nie doczekało się niestety renowacji. W tym celu w 1984 roku powołany został Społeczny Komitet Opieki nad zabytkami Cmentarza Ewangelicko-Augsburskiego. Podobnie jak na Cmentarzu Powązkowskim organizowane są tutaj kwesty zaduszkowe. Zebrane pieniądze przeznaczane są na renowację pomników i nagrobków. W ciągu całego okresu istnienia cmentarza pochowano na nim ponad sto tysięcy zmarłych.

Spośród wielu wybitnych wyznawców luteranizmu spoczywają tutaj między innymi: Szymon Bogumił Zug (naczelny architekt Warszawy z czasów ostatniego króla St.Augusta Poniatowskiego), Samuel Bogumił Linde (autor „Słownika Języka Polskiego”), Wojciech Gerson (słynny malarz) i wielu innych. Spacerując alejkami cmentarza, zagłębiamy się w historię warszawskiego przemysłu.

Można śmiało powiedzieć, że cmentarz jest prawdziwym panteonem warszawskich przemysłowców, finansistów i działaczy gospodarczych. Wystarczy wspomnieć np. Emila Wedla („króla” czekolady),Karola Machleida (jego nazwisko do dziś jest synonimem piwa najwyższej jakości), Juliusza Henneberga („króla” warszawskich platerów), Karola Szlenkiera („króla” warszawskich garbarzy), Hermana Junga (swego czasu jego piwo zalewało całe Imperium Rosyjskie) i wielu innych.

Cmentarz Ewangelicko-Reformowany

Cmentarz, założony w 1792 roku znajduje się tuż obok cmentarza ewangelicko-augsburskiego. Jego teren był świadkiem wielu ważnych wydarzeń dziejowych. Miały tutaj miejsce walki insurekcji kościuszkowskiej, powstania listopadowego, oraz powstania warszawskiego 1944r. Zabudowania, ogrodzenie oraz część pomników, które uległy wtedy zniszczeniu zostały odbudowane w II połowie XX wieku. Zachowało się tu wiele pomników o dużej wartości artystycznej – dlatego został on wpisany do rejestru zabytków kultury narodowej. Cmentarz jest wzorcowym przykładem tolerancji i szacunku wobec ludzi o odmiennym światopoglądzie. Na płytach widać nazwiska polskie, niemieckie, angielskie, francuskie i włoskie. Obok siebie leżą ewangelicy wyznania kalwińskiego, arianie, anglikanie, metodyści, agnostycy, których nie chciano przyjąć na innych cmentarzach.

Pochowana jest tutaj, min. Katarzyna Sowińska (wdowa po legendarnym generale, który poległ w powstaniu listopadowym), Ludwik Norblin ( „król” przemysłowców z branży metalowej), Leopold Kronenberg (swego czasu najbogatszy w kraju przemysłowiec i finansista), Stefan Żeromski (pisarz), Juliusz Kaden -Bandrowski (pisarz i polityk, adiutant J.Piłsudskiego), Anna German (piosenkarka), Jeremi Przybora (poeta i aktor), Zofia Mrozowska (aktorka) i wielu innych.


Zwiedzanie z przewodnikiem jednego cmentarza : około 1,5 godziny